CÁC HÌNH THỨC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM

It looks like your browser does not have JavaScript enabled. Please turn on JavaScript & try again.

Bạn đang xem: Các hình thức dân chủ ở việt nam


*

*

Tóm tắt: Dân nhà thẳng (DCTT) là mối quyên tâm của khá nhiều tổ quốc, các nền thiết yếu trị bên trên thế giới. Xu phía thông thường của những đất nước bây chừ là mở rộng DCTT cạnh bên Việc thường xuyên gia hạn với củng núm dân công ty đại diện thay mặt nhằm mục đích bảo đảm an toàn quyền của công dân trong câu hỏi tổ chức triển khai xúc tiến quyền lực đơn vị nước. Qua nghiên cứu và phân tích cho thấy thêm, những hình thức DCTT thường xuyên được ghi nhận trong Hiến pháp cùng mức sử dụng. Về cơ phiên bản, quy định làm việc các giang sơn phần đa ghi nhận thêm các cách làm DCTT tương đối giống như nhau tất cả trưng cầu dân ý, sáng kiến chương trình nghị sự, kho bãi miễn,... Tuy nhiên, sinh sống từng tổ quốc, cường độ với phương pháp ghi thừa nhận gồm khác biệt. Trong phạm vi bài viết này, tác giả tập trung trình bày phân tích các bề ngoài DCTT được áp dụng ở một số nước bên trên thế giới và đúc kết một trong những mở ra mang đến VN.
Abstract: Direct democracy is the concern of many countries, many politics in the world. The common trkết thúc of countries today is to exp& direct democracy in addition to continuing to maintain và strengthen representative democracy in order to ensure citizens" rights in organizing the exercise of state power. The study has shown that direct democracy forms are often recognized in the Constitution & the specialized laws of the countries. Basically, the laws in all countries recognize the same methods of direct democracy, including referendums, elections, dismissals, & agendomain authority initiatives ... However, in each country, the màn chơi và recognition method are somewhat different. In the scope of this article, the author focuses on analyzing the forms of direct democracy being applied in some countries in the world & provides some suggestions for Vietnam.
Tại các non sông trên quả đât, người dân thực hiện quyền lực của bản thân mình bởi hai phương thức cơ bản là dân chủ thay mặt đại diện (tuyệt dân nhà gián tiếp - trải qua các phòng ban đại diện) với dân nhà thẳng. Dân chủ thẳng được phát âm là sự việc biểu lộ ý chí thẳng của tín đồ dân nhằm quyết định một vấn đề của phòng nước xuất xắc của xã hội mà ko đề nghị thông sang một thiết chế trung gian, cụ thể là ban ngành đại diện thay mặt bởi vì tư thục ra qua thai cử. Sự biểu hiện ý chí này thông thường tất cả ý nghĩa đưa ra quyết định, sẽ phải được thi hành ngay lập tức mà không phụ thuộc vào mong muốn của tổ chức chính quyền.
Nền dân nhà “trực tiếp” trước tiên bên trên nhân loại là Nhà nước dân nhà Athen bởi fan Hy Lạp tùy chỉnh cấu hình phương pháp đầy rộng 2.500 năm (508-322 TCN)<1>. Mặc cho dù Nhà nước này chưa tồn tại máy bộ quan lại lại chuyên nghiệp dẫu vậy sẽ bước đầu pháp luật đa số bộc lộ thứ nhất của DCTT như: biểu quyết trải qua những giải pháp, bỏ thăm bất tin tưởng chỉ đạo... Trong xóm hội tiến bộ, DCTT ngày dần được nhiều đất nước quan tâm tiến hành.
Trong toàn bộ những nền dân nhà trên thế giới, Thụy Sỹ được Đánh Giá là 1 trong những quốc gia áp dụng vẻ ngoài DCTT thịnh hành nhất. Cho tới thời điểm này, chưa có một công ty nước nào tổ chức triển khai một vài lượng to các cuộc trưng cầu ý người ở cung cấp quốc gia nlỗi sống Thụy Sỹ<2>. Tại Thụy sĩ, DCTT cùng lâu dài tuy vậy hành với nền dân công ty nghị viện (dân công ty đại diện), trải qua đó tín đồ dân có thể gây ảnh hưởng trực kế tiếp chuyển động thống trị quốc gia. Các cuộc trưng cầu ý dân (referendum) được tổ chức từ năm 1291, với từ năm 1848 đã được chính thức chính sách vào Hiến pháp Thụy Sỹ<3>. Ngày nay, Thụy Sỹ xúc tiến những hình thức DCTT ở toàn bộ các cấp thiết yếu trị (cấp cho địa phương, cấp cho bang, cung cấp công ty nước liên bang). Ở Thụy sĩ, gồm ba nhiều loại loại hình quan trọng đặc biệt độc nhất của DCTT là: trưng cầu ý dân đề nghị, trưng cầu ý dân ko đề nghị với sáng quyền dân chúng.
Trưng cầu ý dân bắt buộc: Theo hình thức của Điều 140 Hiến pháp liên bang, toàn bộ những dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã được Nghị viện thông qua - ko phụ thuộc vào vào vấn đề sẽ là sửa thay đổi từng lao lý hoặc sửa thay đổi tổng thể - hầu hết nên được tín đồ dân đồng ý chấp thuận thông sang một cuộc trưng cầu ý dân (toàn dân phúc quyết). Cụ thể,trưng cầu ý dân nên về sửa đổi Hiến pháp liên bang phải được thực hiện trong những trường đúng theo sau: a) Yêu cầu sửa thay đổi toàn thể Hiến pháp liên bang theo sáng kiến (đề xuất) của người dân; b) Yêu cầu sửa thay đổi toàn bộ Hiến pháp liên bang theo ý tưởng (đề xuất) của Thượng viện (Hội đồng quốc gia) hoặc Hạ viện (Hội đồng bang) nhưng lại ko được viện kia ủng hộ; c) Yêu cầu sửa đổi một phần (một vài điều) của Hiến pháp liên bang theo ý tưởng sáng tạo (đề xuất) của fan dân dưới vẻ ngoài khuyến nghị thông thường dẫu vậy đã bị Nghị viện liên bang phổ biến (Hội đồng tổ quốc cùng Hội đồng bang triển khai phiên họp chung) bác bỏ<4>.
*

Trưng cầu ý dân không bắt buộc: Tại Thụy Sỹ, trưng cầu ý dân ko buộc phải đã làm được áp dụng từ thời điểm năm 1874. Theo lý lẽ của Điều 141 Hiến pháp liên bang, 4 các loại văn uống bạn dạng sau đây ở trong đối tượng người tiêu dùng rất có thể được đưa ra trưng cầu ý dân: Một là, những pháp luật liên bang (những biện pháp bắt đầu hoặc những khí cụ sửa đổi); Hai là, những phương tiện liên bang được tuyên ổn ba nguy cấp tất cả thời hạn áp dụng trên một năm; Ba là, những quyết nghị liên bang nếu được Hiến pháp hoặc dụng cụ trù liệu; Bốn là, các điều ước quốc tế thuộc các loại sau: có thời hạn ko xác định với không được bỏ bỏ; giải pháp về dự vào vào một trong những tổ chức quốc tế; chứa đựng các chế độ đặc trưng hoặc bài toán thực hiện đòi hỏi yêu cầu phát hành quy định liên bang.
Điều khiếu nại đưa ra so với từng trải trưng cầu ý dân ko yêu cầu là buộc phải tất cả sự ủng hộ (yêu cầu) của 50.000 tín đồ dân có quyền biểu quyết (cử tri) hoặc của 8 bang trsinh sống lên. Danh sách chữ ký kết của cử tri được đưa ra làm vật chứng buộc phải được lập trong thời hạn 100 ngày sau thời điểm chào làng nguyên tắc hoặc nghị quyết được thông qua.
Sáng quyền nhân dân: Hình thức sáng sủa quyền nhân dân (Nhân dân giới thiệu sáng kiến) được áp dụng từ năm 1891. Người dân Thụy sĩ rất có thể hưởng thụ tiến hành một cuộc trưng cầu ý dân về bài toán sửa thay đổi cục bộ hay 1 phần của Hiến pháp liên bang<5>. Hình thức sáng sủa quyền quần chúng. # được xem như là nhân tố đụng lực của nền DCTT.
Trưng cầu ý dân sinh sống cung cấp bang và địa phương: Trưng cầu ý dân không những được vận dụng sống cấp liên bang mà còn được áp dụng so với các quyết nghị của nghị viện bang với hội đồng buôn bản. Tại những đô thị nhỏ tuổi, bạn dân gồm quyền biểu quyết tại hội nghị đô thị về những sự việc quan trọng. Người dân Thụy tá làm việc cấp bang và cấp địa phương rất có thể thực hiện sáng quyền lập pháp và trưng cầu ý dân về các đưa ra quyết định hành bao gồm. Trưng cầu ý dân về mức sử dụng với những quyết định hành thiết yếu cho phép người dân diễn tả ý kiến về những vnạp năng lượng phiên bản hiện tượng với những quyết định hành chủ yếu của cơ quan ban ngành bang hoặc chính quyền city. Hầu không còn các bang các áp dụng bề ngoài trưng cầu ý dân đề nghị hoặc trưng cầu ý dân không đề nghị về vẻ ngoài hoặc phối kết hợp cả nhì vẻ ngoài này. lấy ví dụ, những quyết nghị về đầu tư trên một nấc chi phí cố định hoặc về những một số loại thuế bắt đầu sống những bang được nguyên lý đề nghị triển khai trưng cầu ý dân bắt buộc; sinh sống các bang còn lại thì trưng cầu ý dân có thể thưc hiện tuy thế không nên. Bằng cách đó, fan dân Thụy tá có thể tsi mê gia ra quyết định về các công trình xây dựng hạ tầng công cộng được gây ra hoặc tài trợ từ bỏ ngân sách công hoặc câu hỏi đưa ra tài chủ yếu cho những trường học tập, khám đa khoa.
Hoa Kỳ cũng khá được xem như là non sông vượt trội vào bài toán triển khai DCTT. DCTT cũng được thực hiện sống Hoa Kỳ từ bỏ rất mất thời gian cùng hiện tại vẫn đang rất được triển khai một bí quyết phổ biến rộng những tổ quốc không giống trên cố gắng giới<6>.
Tuy nhiên, ở Hoa Kỳ, DCTT chỉ được triển khai sinh sống cấp cho bang. Nước này trước đó chưa từng tổ chức triển khai các cuộc trưng cầu ý dân (bao gồm cả nên hoặc chỉ có tính chất tđê mê vấn) sinh sống cấp cho liên bang. Những nỗ lực vận dụng những thiết chế DCTT sống cung cấp liên bang cho đến thời điểm bây giờ vẫn không thành công<7>.
Về khía cạnh pháp luật, mặc dù DCTT cùng với tư giải pháp là 1 hình thức lập pháp chưa được ghi thừa nhận vào Hiến pháp Hoa Kỳ, cơ mà lý thuyết về DCTT đã có hiện nay hóa làm việc các tiểu bang của Hoa Kỳ. Cuộc chiến đấu cho những quyền dân sự và vô tư xã hội đang ra mắt trong không ít ráng kỷ sinh hoạt Hoa Kỳ và trong quy trình đó, DCTT đã có được vận dụng nhỏng là một trong những nguyên tắc pháp lý đặc biệt quan trọng triển khai quyền lực tối cao quần chúng. #. lấy ví dụ, thông qua vẻ ngoài trưng cầu ý dân, tổng thể các bang phía Tây của Hoa Kỳ trao quyền bầu cử mang đến phụ nữ; sống bang Oregon, vấn đề trưng cầu ý dân đã mang tới Việc xoá vứt hình pphân tử xử quyết cùng áp dụng chính sách thao tác 8 giờ tuần và hiện tượng nấc lương buổi tối thiểu của người lao rượu cồn...
Xét về mặt lịch sử dân tộc, các nhân tố DCTT cũng đã gồm truyền thống lâu đời nhiều năm sống Hoa Kỳ. Một vẻ ngoài được Call là “town hall meetings” (các buổi họp nghỉ ngơi tòa thị chính) - một loại hình hội nghị công dân, đã có được thực hiện từ khi nước này còn là một ở trong địa của Anh. Năm 1778, cuộc trưng cầu ý dân đầu tiên đã được triển khai làm việc cung cấp bang - kia là một cuộc trưng cầu ý dân về Hiến pháp nghỉ ngơi bang Massachusetts. Năm 1898, bang South Dakota đang ghi nhấn trưng cầu ý dân ko đề nghị và sáng quyền quần chúng trong Hiến pháp của chính mình. Năm 1902, Nghị viện bang Oregon cũng trải qua hình thức tổ chức trưng cầu ý dân nên về sửa đổi Hiến pháp. Năm 1911, bang California cũng ghi dấn những hiệ tượng DCTT.
Từ 1898 cho 1918, 24 bang của Hoa Kỳ vẫn ghi dấn trưng cầu ý dân cùng sáng sủa quyền dân chúng trong Hiến pháp của bản thân mình. Dù vậy, sau năm 1918, Việc cấu hình thiết lập những hình thức DCTT trngơi nghỉ lên lờ đờ hơn. Năm 1959, bang Alaska gửi vào vận dụng sáng sủa quyền quần chúng. #,những bang tiếp theo là Floridomain authority vào thời điểm năm 1972 cùng Mississippi vào thời điểm năm 1992<8>…
Trong thời điểm này, đa số những bang của Hoa Kỳ hồ hết ghi nhấn một vài hiệ tượng DCTT, thông thường là sáng quyền quần chúng. # với trưng cầu ý dân. Đối với sáng quyền quần chúng. # về Hiến pháp cùng quy định, ĐK quan trọng vào bài toán thu thập chữ cam kết tất cả sự không giống nhau sống từng đái bang, dao động trong vòng từ 2% cho 15%. Thời gian tích lũy chữ ký mức độ vừa phải là 15 tháng<9>.
Việc thai cử trực tiếp thống đốcđược ghi dìm sinh hoạt tất cả các tè bang. Ở cung cấp đại lý thì thị trưởng, công an trưởng, v.v. cũng khá được thai trực tiếp. Tất cả những người vì dân thẳng thai ra có thể bị bãi nhiệm theo ý tưởng của Nhân dân.
Tại những nước cải tiến và phát triển khác (Anh, Úc, New Zealvà, Áo, Thụy Điển, CHLB Đức, Nhật Bản…) hiện tại phần lớn đã áp dụng phần đông bề ngoài DCTT phổ biến nhưng IDEA đã xác định là:trưng cầu ý dân,sáng tạo độc đáo của công dân, sáng kiến công tác nghị sự, kho bãi miễn đại biểu dân cử<10>, tuy vậy cường độ, phương thức cùng cả tên gọi của các hình thức DCTT nêu trên không ít khác biệt làm việc các non sông.
- Trưng cầu ý dân: Pháp biện pháp sống các nước cải tiến và phát triển trao cho những người dân quyền, thông qua cuộc trưng cầu ý dân, thẳng đưa ra quyết định những vụ việc bao gồm trị, xã hội, pháp luật đặc trưng của giang sơn giỏi của địa phương. Tại một trong những nướcnhỏng New Zeal&, vấn đề đưa ra trưng cầu ý dân là không biến thành tiêu giảm, của cả vào nghành túi tiền đơn vị nước. Đôi khi, kết quả trưng cầu ý dân gồm hiệu lực thực thi ràng buộc so với những cơ sở công ty nước.
- Sáng kiến công dân: Pháp phương tiện ở các nước phát triển không giống còn trao mang lại công dân quyền kiến nghị gửi một vụ việc đặc biệt quan trọng đất nước ra ra quyết định trải qua cuộc trưng cầu ý dân. Điều kiện nhằm triển khai sáng tạo độc đáo công dân là fan khuyến nghị nên tích lũy đầy đủ một trong những lượng chữ cam kết ủng hộ theo hình thức định. Nội dung bỏ phiếu tương đối đa dạng chủng loại như: đề xuất phát hành new hoặc sửa thay đổi văn uống bản quy định, hay sự việc quan trọng của đất nước, xã hội. Thông thường công dụng của sáng quyền công dân ​​có hiệu lực thực thi hiện hành đề nghị so với những phòng ban bên nước.

Xem thêm: Phóng Sự Cộng Đồng: Trại Gà Đồng Nai Tại Austin, Texas, Gà Đông Tảo Tuệ Đồng Nai


- Sáng kiến​​công tác nghị sự: Pháp hình thức của đa số nước cải tiến và phát triển cũng trao cho những người dân quyền lời khuyên đưa một vấn đề rõ ràng vào công tác thao tác của phòng ban lập pháp. Tương từ bỏ nhỏng ý tưởng công dân, ý tưởng công tác nghị sự đề xuất nhận ra một vài lượng tối tgọi chữ cam kết cỗ vũ nhằm rất có thể được gật đầu vì cơ sở lập pháp.
- Bãi nhiệm đại biểu dân cử:Pháp hiện tượng ởnhiều nước cải cách và phát triển trao cho người dân quyền bến bãi miễn đại biểu dân cử. Theo nghiên cứu của tổ chức IDEA, hiện ni, những nước cải cách và phát triển trên thế giới ghi nhận hai hình thức bến bãi miễn chính theo mức độ tđắm say gia của người dân vào quy trình này: (1) bãi miễn đầy đủ - là bãi miễn đòi hỏi phải có sự tmê man gia của người dân cả ở giai đoạn đề xuất với cả giai đoạn bỏ phiếu thông qua; (2) bãi miễn hỗn hợp - là bến bãi miễn đòi hỏi sự tđắm say gia của người dân ở giai đoạn đề xuất, hoặc giai đoạn bỏ phiếu trải qua. Cả nhị hình thức này đều gồm thể sử dụng ở cấp quốc gia, khu vực với địa phương, cũng có thể được sử dụng mang đến cả những quan chức của cơ quan hành pháp hoặc những thành viên được bầu của cơ quan tiền lập pháp<11>.
DCTT cũng khá được kể vào Hiến pháp của rất nhiều non sông thuộc Hiệp hội những nước Đông Nam Á (ASEAN). ví dụ như, Hiến pháp Indonesia (1945), Malaysia (1957), Brunei (1959); Hiến pháp Myanmar (2008), Hiến pháp Camphuphân chia năm 1993; Hiến pháp Lào năm 2015; Hiến pháp Singapore năm 1965; Hiến pháp Thái Lan (2017). Trong số các phiên bản Hiến pháp này, ko kể Brunei, Hiến pháp của những nước còn lạiđầy đủ thể hiện cùng bảo đảm an toàn cho tất cả những người dân được hưởng quyền trưng cầu ý dân.
- Hiến pháp Campuchia với Thái Lan phương tiện các quyền công dân trong nghành chính trị nhỏng quyền không sáng tỏ nam nữ Lúc tđắm say gia vào những hoạt động vui chơi của thiết yếu quyền; quyền khuyến nghị ý kiến nhằm trưng cầu ý dân về vận động chính trị, văn uống hoá, kinh tế, những vấn đề xóm hội.
- Hiến pháp năm 2017 của Thái Lan nhấn mạnh vấn đề mang lại sự việc ttê mê nhũng, phương pháp điều hành và kiểm soát tsay mê nhũng, trong số đó xác định phương châm của fan dân tsi gia phòng tđắm say nhũng.
- Hiến pháp Indonesia xác minh lý lẽ công dân tất cả quyền đồng đẳng vào Việc tham gia thiết yếu quyền<12>...
Qua phân tích các hình thức DCTT được áp dụng sinh sống một vài đất nước trên quả đât, có thể đúc kết một vài gợi mở mang đến đất nước hình chữ S nhỏng sau:
Thứ duy nhất,bên trên thế giới ngày nay, nền dân công ty văn minh là nền dân chủ phối kết hợp thân dân chủ đại diện thay mặt và DCTT. Không một quốc gia nào có thể áp dụng thuần tuý các hiệ tượng DCTT bởi vì các trsống mắc cỡ về tài chủ yếu với tổ chức trong một làng hội văn minh nhưng những vụ việc của non sông với cộng đồng ngày càng nhiều, đa dạng và phong phú với tinh vi hơn.
Nhìn bình thường, số đông các sự việc thông thường ở các tổ quốc được bạn dân ủy thác mang đến ban ngành thay mặt đại diện (nghị viện) giải quyết, chỉ bao gồm sự việc đặc biệt quốc gia cùng phần lớn vấn đề ở cung cấp đại lý bắt đầu được quyết định bởi các hình thức DCTT. Trong khi, bãi miễn đại biểu dân cử cũng được thực hiện một phương pháp thẳng vì chưng cử tri - cũng khá được coi là một hiệ tượng DCTT, bên dưới góc độ tín đồ dân thẳng bỏ thăm đưa ra quyết định một sự việc đặc biệt non sông, vào trường thích hợp này là bãi miễn đại biểu dân cử.
Thứ hai,về cơ bạn dạng, nhân dân tiến hành quyền lực tối cao công ty nước trải qua dân công ty thay mặt đại diện. Tuy nhiên, không hẳn toàn bộ số đông vụ việc hồ hết cần được đưa ra quyết định vì cơ sở đại diện quần chúng. #. Có hầu hết sự việc đặc biệt quan trọng quốc gia nlỗi Hiến pháp, mọi vấn đề sinh hoạt cơ sở trực tiếp ảnh hưởng đến tín đồ dân, cần được phản chiếu được đúng mực với khá đầy đủ ý chí, hoài vọng của quần chúng, chỉ hoàn toàn có thể giành được thông qua DCTT. Bởi lẽ,trải qua DCTT, ý chí, ước muốn của quần chúng được đề đạt một phương pháp ngulặng bản nhất trong những đưa ra quyết định bao gồm trị.
Thứ cha, trong số nền dân nhà ngày này, việc chọn lựa sử dụng bề ngoài dân công ty đại diện hay bề ngoài DCTT Khi ra quyết định cơ chế cần phải tính đến việc hạn chế và khắc phục đầy đủ giảm bớt cùng phát huy phần đa ưu thế của từng mô hình dân chủ này. Việc tùy chỉnh cấu hình thêm các yếu tố của DCTT giúp tăng tốc quyền lực trực tiếp của bạn dân nhằm hạn chế và khắc phục những khi hữu khuyết, giảm bớt của dân nhà thay mặt đại diện. Trong nhiều ngôi trường đúng theo, các hình thức DCTT hoàn toàn có thể bổ sung cho dân chủ thay mặt.
Thứ đọng bốn, bề ngoài DCTT điển hình là “trưng cầu ý dân” được Hiến pháp, điều khoản nhiều giang sơn trên quả đât ghi thừa nhận và được thực hiện bên trên thực tiễn phổ cập hơn so với những hiệ tượng DCTT khác.
Thđọng năm, các nước nhà bên trên trái đất sẽ áp dụng tác dụng bề ngoài “sáng quyền nhân dân”. Ở phía trên,sáng quyền ko xuất phát điểm từ nghị viện haycơ quan chính phủ nhưng từ bạn dân. Như vậy, nó có thể được xem là nguyên tố động lực Hay những tốc độ của DCTT. Đây là phần lớn kinh nghiệm quý, là một lưu ý đáng quan tâm so với toàn quốc trong toàn cảnh hội nhập nước ngoài, desgin công ty nước pháp quyền sinh sống nước ta./.
<1> Demokratien in der Antike: Athen und Rom, http://demokratie.geschichte-schweiz.ch/demokratie-antiken-athen-rom.html.
<2> Wilfried Marxer (2004), “Wir sind das Volk: Direkte Demokratie - Verfahren, Verbreitung, Wirkung”, in Beiträge Liechtenstein-Institut Nr. 24/2004, S. 29.
<4> Hội Luật gia nước ta, Hồ sơ Dự án Luật Trưng cầu ý dân, hỗ trợ tại kỳ họp vật dụng 9, Quốc hội khoá XIII (2015), Hiến pháp Thuỵ Sĩ, các điều 138, 139, 141.
<5> Hội Luật gia đất nước hình chữ S, Hồ sơ Dự án Luật Trưng cầu ý dân, cung cấp trên kỳ họp lắp thêm 9, Quốc hội khoá XIII (2015), Hiến pháp Thuỵ Sĩ, những điều 138, 139, 141.
<7> Direkte Demokratie in den USA, http://www.nzz.ch/aktuell/startseite/den-buergern-das-erste-und-das-letzte-wort-1.18159238.
<8> Michael Efler, 100 Jahre direkte Demokratie in den USA, http://www.europa-magazin.ch/Aktuell/Dossiers-Themenfokus/ Demokratie/21/cmd.14/audience.d.
<10> Viginia Beramandi, Andru Elis (2014),DCTT: Sổ tay IDEA Quốc tế, (Đào Trí Úc, Vũ Công Giao, Chủ trì bản giờ đồng hồ Việt), Nxb. Đại học tập Quốc gia thủ đô, Hà Nội Thủ Đô.
<11> Viginia Beramandi, Andru Elis (2014),DCTT: Sổ tay IDEA Quốc tế, (Đào Trí Úc, Vũ Công Giao, Chủ trì bạn dạng giờ Việt), Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội Thủ Đô, Hà Nội.